Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer, στις 21 Σεπτεμβρίου, ο Δρ. Κωνσταντίνος Κορμάς, Κλινικός Νευροψυχολόγος και Υπεύθυνος Τμήματος Νευροψυχολογίας & Νοητικής Αποκατάστασης στο Κέντρο Αποθεραπείας & Αποκατάστασης Θησέας, απαντά σε επτά βασικά ερωτήματα σχετικά με τη νόσο Alzheimer, τη μνήμη, τη νευροψυχολογική αξιολόγηση και τη σημασία της έγκαιρης διερεύνησης των νοητικών αλλαγών.
Οι δυσκολίες στη μνήμη αποτελούν συχνά πηγή ανησυχίας, ιδιαίτερα όσο μεγαλώνουμε. Ωστόσο, μια αλλαγή στη μνήμη δεν σημαίνει απαραίτητα νόσο Alzheimer. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη και τις υπόλοιπες νοητικές λειτουργίες. Εκείνο που έχει σημασία είναι να αναγνωρίζουμε πότε οι αλλαγές χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
1. Είναι η νόσος Alzheimer φυσιολογικό μέρος της γήρανσης;
Όχι. Μικρές αλλαγές στη μνήμη μπορεί να εμφανίζονται με την ηλικία και δεν αποτελούν από μόνες τους ένδειξη νόσου Alzheimer.
Η νόσος Alzheimer, αντίθετα, προκαλεί προοδευτικές μεταβολές στις νοητικές λειτουργίες, οι οποίες σταδιακά μπορεί να επηρεάσουν την ικανότητα του ατόμου να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να διακρίνουμε τις αναμενόμενες αλλαγές που μπορεί να συνοδεύουν τη γήρανση από συμπτώματα που επιμένουν ή παρουσιάζουν σταδιακή επιδείνωση.
2. Ποιο είναι συνήθως το πρώτο σύμπτωμα;
Συχνά, οι πρώτες δυσκολίες αφορούν τη συγκράτηση και την ανάκληση πρόσφατων πληροφοριών.
Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να δυσκολεύεται περισσότερο να θυμηθεί πρόσφατες συζητήσεις ή γεγονότα. Ωστόσο, οι νοητικές αλλαγές δεν περιορίζονται πάντοτε στη μνήμη.
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν δυσκολίες στον λόγο, στον προσανατολισμό, στην κρίση ή στην οργάνωση και εκτέλεση σύνθετων δραστηριοτήτων. Η εικόνα και η εξέλιξη των συμπτωμάτων μπορεί να διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
3. Κάθε δυσκολία στη μνήμη σημαίνει Alzheimer;
Όχι. Η μνήμη μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Το άγχος, η κατάθλιψη, οι διαταραχές του ύπνου και ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη και γενικότερα τη νοητική απόδοση. Αντίστοιχα, υπάρχουν και άλλα νευρολογικά ή ιατρικά αίτια που μπορεί να συνδέονται με παρόμοια συμπτώματα.
Επομένως, η παρουσία δυσκολιών στη μνήμη δεν αρκεί από μόνη της για να εξαχθεί κάποιο συμπέρασμα. Σημασία έχει η διερεύνηση της αιτίας των συμπτωμάτων και η συνολική αξιολόγηση του ατόμου.
4. Πώς γίνεται η διάγνωση;
Δεν υπάρχει ένα μοναδικό τεστ που να αρκεί από μόνο του για να τεθεί η διάγνωση σε κάθε περίπτωση.
Η διαγνωστική διερεύνηση μπορεί, ανάλογα με το άτομο και την κλινική εικόνα, να περιλαμβάνει:
- κλινική αξιολόγηση,
- νευροψυχολογικό έλεγχο,
- απεικόνιση του εγκεφάλου,
- εργαστηριακές εξετάσεις,
- ειδικούς βιοδείκτες.
Ο συνδυασμός των διαθέσιμων πληροφοριών επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας να σχηματίσουν μια πληρέστερη εικόνα, να εξετάσουν διαφορετικές πιθανές αιτίες των συμπτωμάτων και να καθορίσουν τα κατάλληλα επόμενα βήματα.
5. Τι προσφέρει η νευροψυχολογική αξιολόγηση;
Η νευροψυχολογική αξιολόγηση εξετάζει αναλυτικά διαφορετικές πλευρές της νοητικής λειτουργίας.
Μεταξύ άλλων, μπορεί να αξιολογήσει τη μνήμη, την προσοχή, τις επιτελικές λειτουργίες, τον λόγο, τις οπτικοχωρικές λειτουργίες και την κοινωνική νόηση.
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το πρότυπο και η βαρύτητα των δυσκολιών, αλλά και οι λειτουργίες που παραμένουν διατηρημένες. Τα ευρήματα συμβάλλουν στη συνολική κλινική διερεύνηση και μπορούν να αποτελέσουν σημείο αναφοράς για την παρακολούθηση της πορείας του ατόμου.
6. Πότε χρειάζεται νευροψυχολογική αξιολόγηση;
Μια περιστασιακή δυσκολία ή ένα μεμονωμένο περιστατικό λήθης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποια νόσος.
Η διερεύνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν οι αλλαγές στη μνήμη ή σε άλλες νοητικές λειτουργίες:
- επιμένουν,
- επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου,
- γίνονται αντιληπτές από το ίδιο το άτομο ή τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του,
- αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της φύσης και της αιτίας των δυσκολιών.
7. Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση;
Η έγκαιρη διερεύνηση των νοητικών αλλαγών είναι σημαντική για πολλούς λόγους.
Μπορεί να συμβάλει στην αναγνώριση πιθανών αναστρέψιμων ή αντιμετωπίσιμων αιτίων, στην επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης και στην παρακολούθηση της εξέλιξης των συμπτωμάτων.
Παράλληλα, η έγκαιρη αξιολόγηση δίνει στο άτομο και στην οικογένειά του περισσότερο χρόνο για να οργανώσουν την καθημερινότητά τους και να λάβουν, σε συνεργασία με τους κατάλληλους επαγγελματίες υγείας, αποφάσεις προσαρμοσμένες στις πραγματικές ανάγκες του ατόμου.
Η δυσκολία στη μνήμη χρειάζεται αξιολόγηση, όχι βιαστικά συμπεράσματα
Η εμφάνιση δυσκολιών στη μνήμη είναι εύλογο να προκαλεί ανησυχία, όμως δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση νόσου Alzheimer.
Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι η πορεία των συμπτωμάτων: εάν επιμένουν, παρουσιάζουν επιδείνωση ή αρχίζουν να επηρεάζουν την αυτονομία και την καθημερινότητα, είναι σημαντικό να διερευνηθούν από κατάλληλα εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας.
Η νευροψυχολογική αξιολόγηση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος αυτής της διαδικασίας, προσφέροντας μια αναλυτική εικόνα των νοητικών λειτουργιών και συμβάλλοντας στον σχεδιασμό των επόμενων βημάτων.
Πρόσφατα σχόλια